{"id":1940,"date":"2015-01-21T21:47:55","date_gmt":"2015-01-21T20:47:55","guid":{"rendered":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1940"},"modified":"2018-11-25T22:02:06","modified_gmt":"2018-11-25T21:02:06","slug":"zmiany-w-ochronie-gatunkowej-grzybow-wielkoowocnikowych-2004-2014","status":"publish","type":"page","link":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1940","title":{"rendered":"Zmiany w ochronie gatunkowej grzyb\u00f3w wielkoowocnikowych (2004-2014)"},"content":{"rendered":"<p>[<a href=\"https:\/\/www.ptmyk.pl\/wp-content\/uploads\/2018\/11\/broszura_ochrona_ze-zdj\u0119ciami.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">pobierz broszur\u0119 w formacie pdf<\/a>]<\/p>\n<p><b>Wst\u0119p<\/b><br \/>\nW zwi\u0105zku z nowelizacja Ustawy o ochronie przyrody (Dz.U.2013 poz.627), w Dzienniku Ustaw z dnia 16 pa\u017adziernika 2014 roku zosta\u0142o opublikowane nowe Rozporz\u0105dzenie Ministra \u015arodowiska z dnia 9 pa\u017adziernika 2014 w sprawie ochrony gatunkowej grzyb\u00f3w (poz.1408). Zmiany w stosunku do dotychczas obowi\u0105zuj\u0105cego Rozporz\u0105dzenia z dn. 9 lipca 2004 r. dotycz\u0105 trzech podstawowych aspekt\u00f3w:<\/p>\n<ul>\n<li>dostosowania przepis\u00f3w do znowelizowanej Ustawy o ochronie przyrody, zmienionej zgodnie z wymogami przyj\u0119tego Prawa Unijnego,<\/li>\n<li>aktualizacji list gatunk\u00f3w \u015bci\u015ble i cz\u0119\u015bciowo chronionych,<\/li>\n<li>modyfikacji zakaz\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w stosunku do gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w podlegaj\u0105cych ochronie \u015bcis\u0142ej i cz\u0119\u015bciowej.<\/li>\n<\/ul>\n<p>W aktualnym Rozporz\u0105dzeniu lista chronionych grzyb\u00f3w wielkoowocnikowych uleg\u0142a umiarkowanemu poszerzeniu i zawiera <b>117 gatunk\u00f3w<\/b>, w tym 54 obj\u0119tych ochron\u0105 \u015bcis\u0142\u0105 i 63 \u2013 ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105. Chocia\u017c stanowi to mniej ni\u017c 3% bioty grzyb\u00f3w wielkoowocnikowych stwierdzonych w Polsce, to istnieje potrzeba opublikowania ilustracji owocnik\u00f3w grzyb\u00f3w chronionych, a tak\u017ce wyja\u015bnienia zmian wprowadzonych w Rozporz\u0105dzeniu. W tym celu Polskie Towarzystwo Mykologiczne podj\u0119\u0142o inicjatyw\u0119 niniejszego opracowania.<\/p>\n<p><b>Wprowadzone zmiany<\/b><br \/>\nZmiany ukazane w nowym Rozporz\u0105dzeniu s\u0105 g\u0142\u0119bokie i do\u015b\u0107 z\u0142o\u017cone. Poni\u017cej przedstawiamy najwa\u017cniejsze z nich.<\/p>\n<p>1. Rozporz\u0105dzenie z dn. 9 lipca 2004 r. zawiera\u0142o list\u0119 53 pozycji, w\u015br\u00f3d nich 46 gatunk\u00f3w i 7 pozycji obejmuj\u0105cych ca\u0142e rodzaje; \u0142\u0105cznie ochronie podlega\u0142o 95 gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w wielkoowocnikowych.<b> <\/b>W obecnym Rozporz\u0105dzeniu<b> <\/b>nie uwzgl\u0119dniono <b>22 gatunk\u00f3w <\/b>(Tab. 1[<a href=\"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1962\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">przejd\u017a do tabeli 1<\/a>]), dodaj\u0105c <b>44 nowe gatunki<\/b>, kt\u00f3rym przyznano wy\u017cszy priorytet ochronny. Spo\u015br\u00f3d tych nowych gatunk\u00f3w, 11 zwi\u0105zanych jest z siedliskami niele\u015bnymi (torfowiskami, murawami i wydmami), a 28 wyst\u0119puje w lasach (w tym 10 na martwym drewnie). Kolejne 5 gatunk\u00f3w mo\u017cna spotka\u0107 zar\u00f3wno w lasach, jak i na terenach niele\u015bnych. Nowe Rozporz\u0105dzenie wesz\u0142o w \u017cycie z dniem 17 pa\u017adziernika 2014 r., z zastrze\u017ceniem, \u017ce przepisy dotycz\u0105ce ochrony 44 nowych gatunk\u00f3w wejd\u0105 w \u017cycie dopiero od 1 marca 2015 r.<\/p>\n<div>\n<p>2. <b>Ochron\u0105 \u015bcis\u0142\u0105 <\/b>obj\u0119to obecnie <b>54 gatunki<\/b> grzyb\u00f3w wielkoowocnikowych, z czego 44 to gatunki, kt\u00f3re by\u0142y chronione na mocy Rozporz\u0105dzenia z roku 2004 (Tab. 2 [<a href=\"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1964\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">przejd\u017a do tabeli 2<\/a>]), a <b>10 <\/b>to gatunki, kt\u00f3re do tej pory nie podlega\u0142y ochronie (Tab. 3 [<a href=\"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1966\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">przejd\u017a do tabeli 3<\/a>]).<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>3. Kategoria ochrony cz\u0119\u015bciowej zosta\u0142a znacznie rozbudowana poprzez dodanie <b>34 nowych gatunk\u00f3w<\/b> (Tab. 4 [<a href=\"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1968\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">przejd\u017a do tabeli 4<\/a>]) i przeniesienie <b>28 gatunk\u00f3w, <\/b>kt\u00f3re dotychczas podlega\u0142y ochronie \u015bcis\u0142ej (Tab. 5 [<a href=\"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1970\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">przejd\u017a do tabeli 5<\/a>]). \u0141\u0105cznie, na li\u015bcie gatunk\u00f3w obj\u0119tych ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105 znajduj\u0105 si\u0119 obecnie <b>63 gatunki <\/b>(wraz z jedynym gatunkiem, kt\u00f3ry do tej pory podlega\u0142 takiej ochronie \u2013 b\u0142yskoporkiem podkorowym <i>Inonotus obliquus<\/i>).<\/p>\n<\/div>\n<p>4. Uszczeg\u00f3\u0142owiono siedem pozycji z listy z poprzedniego Rozporz\u0105dzenia, kt\u00f3re zawiera\u0142y ca\u0142e rodzaje (grupy blisko spokrewnionych ze sob\u0105 gatunk\u00f3w \u2013 gwiazdosze <i>Geastrum<\/i>, ber\u0142\u00f3weczki <i>Tulostoma<\/i>, sarniaki <i>Sarcodon<\/i>, kolczak\u00f3wki <i>Hydnellum<\/i>, siedzunie <i>Sparassis<\/i>, sopl\u00f3wki <i>Hericium<\/i> i czarki <i>Sarcoscypha<\/i>). Takie uog\u00f3lnienie nie jest dobrym rozwi\u0105zaniem (mimo skr\u00f3towego zapisu), gdy\u017c nie wszystkie gatunki w obr\u0119bie tych rodzaj\u00f3w maj\u0105 r\u00f3wnie wysoki priorytet ochronny. Zdarzaj\u0105 si\u0119 te\u017c w\u015br\u00f3d nich gatunki obce, kt\u00f3re pojawi\u0142y si\u0119 na terenie naszego kraju poza naturalnym obszarem swojego wyst\u0119powania.<\/p>\n<div>\n<p>5. Przeniesienie cz\u0119\u015bci gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w podlegaj\u0105cych dotychczas ochronie \u015bcis\u0142ej do kategorii ochrony cz\u0119\u015bciowej zwi\u0105zane jest z obni\u017ceniem stopnia trudno\u015bci w uzyskiwaniu zezwole\u0144 na wykonywanie czynno\u015bci podlegaj\u0105cych zakazom. W przypadku gatunk\u00f3w pod ochron\u0105 \u015bcis\u0142\u0105 zezwolenia mo\u017cna uzyska\u0107 jedynie ze wzgl\u0119du na <span style=\"text-decoration: underline;\">nadrz\u0119dny interes publiczny<\/span>, a w przypadku gatunk\u00f3w pod ochron\u0105 cz\u0119\u015bciow\u0105 \u2013 tak\u017ce ze wzgl\u0119du na tzw. <span style=\"text-decoration: underline;\">s\u0142uszny interes strony<\/span>. W ka\u017cdym jednak przypadku planowane czynno\u015bci nie mog\u0105 by\u0107 szkodliwe dla ochrony i zachowania we w\u0142a\u015bciwym stanie dziko wyst\u0119puj\u0105cych populacji chronionych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>6. Nast\u0105pi\u0142a znacz\u0105ca zmiana w brzmieniu zakaz\u00f3w obowi\u0105zuj\u0105cych w stosunku do poszczeg\u00f3lnych kategorii ochrony, w tym usuni\u0119cie tak istotnych dla ochrony grzyb\u00f3w zakaz\u00f3w, jak zakaz niszczenia ostoi <a href=\"#_ftn1\">[1]<\/a> (pozostawiono zakaz niszczenia siedlisk<a title=\"\" href=\"#_ftn2\">[2]<\/a> grzyb\u00f3w) oraz zakaz dokonywania zmian stosunk\u00f3w wodnych, stosowania \u015brodk\u00f3w chemicznych, niszczenia \u015bci\u00f3\u0142ki le\u015bnej i gleby w ostojach.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>7. W przypadku 50 gatunk\u00f3w \u015bci\u015ble chronionych, wymienionych w nowym Rozporz\u0105dzeniu, wykluczono mo\u017cliwo\u015b\u0107 stosowania odst\u0119pstw od zakaz\u00f3w podczas wykonywania czynno\u015bci zwi\u0105zanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki rolnej, le\u015bnej lub rybackiej, je\u017celi technologia prac uniemo\u017cliwia przestrzeganie tych zakaz\u00f3w. W dotychczasowym Rozporz\u0105dzeniu, odst\u0119pstwo to nie dotyczy\u0142o tylko jednego gatunku \u2013 pniarka (modrzewnika) lekarskiego <i>Fomitopsis officinalis<\/i>. Odst\u0119pstwa takiego nie mo\u017cna obecnie zastosowa\u0107 r\u00f3wnie\u017c w przypadku 31 gatunk\u00f3w cz\u0119\u015bciowo chronionych. Zmian\u0119 t\u0119 mo\u017cna uzna\u0107 za wzmocnienie formy ochrony gatunk\u00f3w, do kt\u00f3rych ma ona zastosowanie, cho\u0107 z pewno\u015bci\u0105 w\u015br\u00f3d pozosta\u0142ych jest wiele gatunk\u00f3w znanych z nielicznych stanowisk, dla kt\u00f3rych dopuszczenie jakichkolwiek dzia\u0142a\u0144 gospodarczych mo\u017ce stanowi\u0107 zagro\u017cenie.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>8. Podobnie jak w poprzednim Rozporz\u0105dzeniu, nie wskazano \u017cadnych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w wielkoowocnikowych do ochrony strefowej<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><b>Uwagi ko\u0144cowe<\/b><\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Rozw\u00f3j idei i dzia\u0142a\u0144 maj\u0105cych na celu ochron\u0119 grzyb\u00f3w ma w Polsce d\u0142ug\u0105 tradycj\u0119, kt\u00f3ra zaowocowa\u0142a w 1983 roku w\u0142\u0105czeniem ponad 20 gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w na list\u0119 gatunk\u00f3w chronionych. Wydane w\u00f3wczas Rozporz\u0105dzenie by\u0142o zarazem pierwszym aktem prawnym w Europie uwzgl\u0119dniaj\u0105cym grzyby w systemie ochrony gatunkowej. Od tego czasu nieustannie trwaj\u0105 prace nad ocen\u0105 zagro\u017cenia cennych sk\u0142adnik\u00f3w mykobioty Polski i doborem metod ich ochrony.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Obecne Rozporz\u0105dzenie jest w cz\u0119\u015bci kontynuacj\u0105 wypracowanych dotychczas rozwi\u0105za\u0144 prawnych, a aktualna lista grzyb\u00f3w chronionych zawiera 117 gatunk\u00f3w. Jest ona znacznie kr\u00f3tsza, ni\u017c licz\u0105ca 256 gatunk\u00f3w lista autorstwa Anny Kujawy zawarta w opracowaniu wykonanym w 2014 r. przez PTOP \u201eSalamandra\u201d na zlecenie Generalnej Dyrekcji Ochrony \u015arodowiska<a title=\"\" href=\"#_ftn3\">[3]<\/a>.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Obawy budzi wy\u0142\u0105czenie spod ochrony 22 gatunk\u00f3w, jak r\u00f3wnie\u017c obni\u017cenie statusu ochrony wielu innych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w przez przesuni\u0119cie do kategorii gatunk\u00f3w chronionych cz\u0119\u015bciowo. Mo\u017ce to spowodowa\u0107 niekorzystn\u0105 zmian\u0119 ich postrzegania w odbiorze spo\u0142ecznym oraz w praktyce gospodarczej. Dotyczy to szczeg\u00f3lnie gatunk\u00f3w zwi\u0105zanych z martwym, wielkowymiarowym drewnem. Niekt\u00f3re z nich s\u0105 bardzo rzadkie, a w przypadku wi\u0119kszo\u015bci nie znamy dostatecznie ich rzeczywistych zasob\u00f3w. Dopuszczenie odst\u0119pstw od zakaz\u00f3w podczas wykonywania czynno\u015bci zwi\u0105zanych z prowadzeniem racjonalnej gospodarki le\u015bnej, zw\u0142aszcza usuwanie martwego drewna, mo\u017ce spowodowa\u0107 wzrost zagro\u017cenia ich populacji.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Negatywne skutki mo\u017ce mie\u0107 r\u00f3wnie\u017c zniesienie istotnych dla ochrony grzyb\u00f3w zakaz\u00f3w, m.in. zakazu dokonywania zmian stosunk\u00f3w wodnych, stosowania \u015brodk\u00f3w chemicznych, niszczenia \u015bci\u00f3\u0142ki le\u015bnej i gleby w ostojach.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Zmiany dokonane w ochronie gatunkowej i wywo\u0142ane tymi zmianami dyskusje uwidoczni\u0142y, jak wielkimi lukami obarczony jest stan wiedzy na temat zasob\u00f3w, zagro\u017ce\u0144 i potrzeb ochrony krajowej mykobioty. Sytuacja ta powinna skutkowa\u0107 podejmowaniem na mo\u017cliwie szerok\u0105 skal\u0119 bada\u0144 mykologicznych, stopniowo wype\u0142niaj\u0105cych istniej\u0105ce niedobory wiedzy.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Polskie Towarzystwo Mykologiczne zwraca si\u0119 do Czytelnik\u00f3w, a zw\u0142aszcza swoich Cz\u0142onk\u00f3w o uwagi, komentarze i uzupe\u0142nienia pomocne w trwaj\u0105cym procesie doskonalenia ochrony gatunkowej grzyb\u00f3w.<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p>Dzi\u0119kujemy Autorom zdj\u0119\u0107 zamieszczonych w niniejszym opracowaniu za zgod\u0119 na ich nieodp\u0142atne wykorzystanie do zilustrowania chronionych gatunk\u00f3w grzyb\u00f3w i apelujemy o dalsze nadsy\u0142anie brakuj\u0105cych zdj\u0119\u0107.<\/p>\n<div>\n<p align=\"center\">***<\/p>\n<\/div>\n<p>Zapraszamy do obejrzenia galerii zdj\u0119\u0107 grzyb\u00f3w obj\u0119tych ochron\u0105 [<a href=\" https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1896\">tutaj<\/a>].<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<div>\n<hr align=\"left\" size=\"1\" width=\"33%\" \/>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"#_ftnref1\">[1]<\/a> zgodnie z art. 5 pkt 12 Ustawy o ochronie przyrody, pod poj\u0119ciem &#8222;ostoja&#8221; rozumie si\u0119 miejsce o warunkach sprzyjaj\u0105cych egzystencji ro\u015blin, zwierz\u0105t lub grzyb\u00f3w zagro\u017conych wygini\u0119ciem lub rzadkich gatunk\u00f3w<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"#_ftnref2\">[2]<\/a> zgodnie z art. 5 pkt 18 Ustawy o ochronie przyrody, pod poj\u0119ciem &#8222;siedlisko grzyb\u00f3w&#8221; rozumie si\u0119 obszar wyst\u0119powania grzyb\u00f3w w ci\u0105gu ca\u0142ego \u017cycia lub dowolnym stadium ich rozwoju<\/p>\n<\/div>\n<div>\n<p><a title=\"\" href=\"#_ftnref3\">[3]<\/a> <a href=\"http:\/\/www.gdos.gov.pl\/files\/artykuly\/5444\/Aktualizacja_listy_gatunkow_grzybow_objetych_ochrona_gatunkowa_oraz_wskazania_dla_ich_ochrony_wersja_20813d.pdf\" target=\"_blank\" rel=\"noopener\">http:\/\/www.gdos.gov.pl\/<\/a><\/p>\n<\/div>\n<\/div>\n<\/div>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>[pobierz broszur\u0119 w formacie pdf] Wst\u0119p W zwi\u0105zku z nowelizacja Ustawy o ochronie przyrody (Dz.U.2013 poz.627), w Dzienniku Ustaw z dnia 16 pa\u017adziernika 2014 roku zosta\u0142o opublikowane nowe Rozporz\u0105dzenie Ministra \u015arodowiska z dnia 9 pa\u017adziernika 2014 w sprawie ochrony gatunkowej &hellip; <a href=\"https:\/\/www.ptmyk.pl\/?page_id=1940\">Czytaj dalej <span class=\"meta-nav\">&rarr;<\/span><\/a><\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":7,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-1940","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1940","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1940"}],"version-history":[{"count":27,"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1940\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3545,"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/1940\/revisions\/3545"}],"up":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/7"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.ptmyk.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1940"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}